10.000 TL 2002’de Nereye Konsaydı? Altın, Döviz ve Nakit Karşılaştırması
Kategori: Yatırım · Yazar: AltınBorsa Editörü · 3 dk okuma · Kaynak: TÜİK, TCMB ve serbest piyasa verilerinden altinborsa.net hesaplamaları
Nominal getiri yanıltır. 2002’de 10.000 TL’nin altında, çeyrekte, dolarda, euroda ve nakitte tutulması hâlindeki sonucu, enflasyona karşı başa baş seviyeyle karşılaştırdık.
2002'de 10.000 TL'niz olsaydı, bugün ne olurdu?
Uzun vadeli yatırım tartışmalarının çoğu nominal rakamlar üzerinden yürür: "altın şu kadar katladı", "dolar bu kadar oldu". Oysa nominal büyüme tek başına bir şey ifade etmez. Doğru soru şudur: elinizdeki para, enflasyonun götürdüğünden fazlasını geri getirdi mi?
Bu yazıda 2026 yılına kadar uzanan veri setimizi kullanarak 2002'de 10.000 TL'nin farklı yerlerde tutulması hâlindeki sonucu hesaplıyoruz. Her sonucu, aynı paranın TÜFE'ye göre ulaşması gereken "başa baş" seviyeyle karşılaştırıyoruz.
Sonuç: döviz koruyamamış, altın fazlasıyla korumuş
Tablodaki en dikkat çekici satır dövizdir. Yaygın kanının aksine, 2002'de dolara çevrilip bekletilen para bugün enflasyona karşı reel olarak kayıptadır. Sebebi basittir: aynı dönemde Türkiye'deki birikimli TÜFE artışı (%6.692) USD/TRY kurundaki artışı (%2.674) belirgin biçimde aşmıştır. Yani kur, iç enflasyonun gerisinde kalmıştır.
Altın tarafında tablo tersidir. Gram altının TL fiyatı hem kur artışını hem de ons altının küresel yükselişini içerdiği için, enflasyonun epey üzerinde bir reel getiri üretmiştir.
Nakit TL ise beklendiği gibi neredeyse tamamen erimiştir; bu, enflasyon ortamında "hiçbir şey yapmamanın" maliyetidir.
Aynı dönemde neler kaç katına çıktı?
Dört seri de 2002 = 100 endeksiyle, ortak logaritmik ölçekte gösterilmiştir. TÜFE panelini diğerleriyle karşılaştırmak, bir varlığın enflasyonun önünde mi arkasında mı kaldığını doğrudan gösterir.
Bu tablodan çıkarılmaması gerekenler
- Geçmiş getiri gelecek için gösterge değildir. 2002–2026 dönemi altın açısından küresel ölçekte olağanüstü bir dönemdi; aynı performansın tekrarlanacağını varsaymak için bir neden yoktur.
- Tek kalemlik karşılaştırma riski gizler. Tablo yalnızca başlangıç ve bitiş noktalarını kıyaslar; arada yaşanan sert düşüşleri ve o düşüşlerde satmanın maliyetini göstermez.
- Maliyetler hariçtir. Fiziki altında alım–satım makası ve saklama, dövizde ise işlem maliyetleri sonucu düşürür.
- Hesap, tutarın başta bir kez yatırılıp hiç dokunulmadığını varsayar; düzenli birikim senaryosu farklı sonuç verir.
Kendi tutarınız ve kendi yıl aralığınızla denemek için enflasyon hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz. Portföy dağılımının neden tek bir varlıktan daha önemli olduğunu Portföy Çeşitlendirmesi yazımızda ele aldık.
Yasal Uyarı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Yatırım kararlarınızdan önce yetkili bir finansal danışmana başvurun.